10. Het Indonesische schoolsysteem

Di sini Jakarta (10)

In theorie heeft Indonesia een uitstekend schoolsysteem. Volgens regeringsvoorschrift is basisonderwijs voor iedereen gratis. Hoe komt het dan toch dat miljoenen kinderen niet naar school kunnen gaan? Het antwoord zit ‘m in het feit dat het begrip “gratis” hier heel betrekkelijk is. Schooluniformen, schoolboeken en buitenschoolse activiteiten zijn namelijk voor eigen rekening en daar zit ‘m het probleem. Voor veel ouders is dat onbetaalbaar. Daar komt bij dat elke school zijn eigen idee heeft over wat ouders als ‘vrijwillige’ bijdrage voor hun kind over moeten hebben.

Afgelopen week zijn mijn vrouw en ik op zoek gegaan naar nieuwe scholen voor de kinderen. Onze elfjarige zoon Wibi zit nu op de Katholieke Basisschool Santa Ursula in Kemayoran. In Indonesia volgt daarna voor iedereen de SMP (Junior Highschool). Helaas voor Wibi, is de SMP van zijn school uitsluitend voor meisjes. Voor hem zijn we dus op zoek naar een school voor jongens. Onze veertienjarige dochter Dhana is bezig met het afronden van haar SMP opleiding op dezelfde school.

Dhana

Na de SMP zijn er twee opties: ten eerste de SMA (Senior Highschool/theoretische leerweg) die toegang biedt tot universitair onderwijs en ten tweede de SMK (Senior Highschool/beroepsgerichte leerweg) die een vakgerichte opleiding biedt. De school van de kinderen kent ook een SMA opleiding, maar elke school heeft zijn eigen toelatingseisen. Zelfs als Dhana haar SMP opleiding met goed gevolg weet af te sluiten, heeft ze niet de garantie dat ze wordt toegelaten tot de SMA van haar eigen school. De scholen hier zijn heel gevoelig voor het begrip “reputatie”. Het liefst accepteren ze alleen leerlingen met een indrukwekkende cijferlijst. Dat is de reden dat we ook voor Dhana alvast op zoek moeten naar een alternatief.

Helaas is dat niet zo eenvoudig. Er zijn hier geen instanties die een objectieve beoordeling over de kwaliteit van een school kunnen geven. Veel scholen beginnen zichzelf “National Plus” of “International” te noemen, zonder dat ze dat ergens op kunnen baseren. Vreemd genoeg blijken die scholen, juist vanwege het feit dat ze hoge schoolgelden heffen, heel populair. Met name bij de vaak welgestelde Chinese Indonesiërs. Veel ouders gaan ervan uit dat een dure school, per definitie een goede school is. Daarnaast is het goed voor hun status als ze kunnen melden dat hun kind op een “International” school zit. Voor veel ouders hier is het moment dat kinderen van school moeten wisselen, dan ook een uiterst stressvolle periode.

Tijdens het doornemen van een inschrijfformulier voor een school, kwam ik de merkwaardige eis tegen dat we een kopie van onze elektriciteitsrekening moeten indienen. Toen ik mijn vrouw er lachend op wees dat dit vast een vergissing was, vertelde ze me dat dit voor de school een subtiele manier is om in te schatten in welke inkomensklasse de ouders zitten. Op basis van die inschatting gaat de school bepalen tot welke ‘vrijwillige’ bijdrage wij in staat zijn. Hoe hoger de rekening, hoe hoger de bijdrage.

Ondanks het feit dat het onderwijsbudget voor 2009 wordt verdubbeld, worden er de komende jaren op onderwijsgebied veel problemen verwacht omdat er dan bijna een miljoen leerkrachten met pensioen gaan. Over opvolging en vervanging begint men nu pas na te denken. Zoals gebruikelijk loopt men hier weer achter de feiten aan.

 

Glenn Abels